Tijdelijk: de LEKOU voor € 894,95 in plaats van € 1.100Tijdelijk: bezorgen en monteren voor € 49,95Gratis bezorgd in Nederland en België30 dagen thuis proberen5 jaar garantieShowroom in Den Haag
Mahjongtafel.nl

Matjokken: mahjong met een Surinaamse geschiedenis

Varianten5 min lezen

Zeg je matjokken, dan weet een deel van Nederland meteen waar je het over hebt. Het woord komt uit Suriname en de stenen uit China. Zo zit het.

In veel Nederlandse families wordt niet mahjong gespeeld, maar gematjokt. Het woord matjok hoor je vooral bij mensen met Surinaamse wortels. Wie het voor het eerst hoort, vraagt zich af of het een ander spel is. Het antwoord is: het is mahjong, met een eigen naam en een eigen geschiedenis.

Wat betekent matjok?

Het Algemeen Nederlands Woordenboek van het Instituut voor de Nederlandse Taal beschrijft matjok als een gezelschapsspel dat een variant is van het Chinese mahjong, waarbij je met een soort dominostenen combinaties legt om punten te scoren. Het woordenboek noemt het woord vooral in gebruik in Suriname en zegt dat het spel daar door de Chinese gemeenschap is geïntroduceerd. Matjokken is het werkwoord: een avond matjokken is een avond mahjong spelen.

De stenen zijn dezelfde als bij elk ander mahjongspel: drie kleuren, winden, draken en vaak bloemen en seizoenen. Wil je weten wat er precies op staat, lees dan wat er op de mahjongstenen staat. Over het woord mahjong zelf staat meer bij wat mahjong betekent.

Van China via Suriname naar Nederland

Hoe kwam het spel in Suriname? Volgens Wikipedia over de Chinese Surinamers zochten planters rond 1853 nieuwe arbeidskrachten, omdat de slavernij zou worden afgeschaft. In 1858 wierf de Nederlandse consul in Macau 500 Chinese arbeiders. In de jaren 1850 en 1860 gingen ongeveer 2500 Chinezen naar Suriname, de meesten als contractarbeider op de plantages. Later kwamen er ook handelaren en winkelbedienden bij.

De eerste groep was volgens dezelfde bron Hakka uit de provincie Guangdong. Lange tijd was Hakka de enige Chinese taal in Suriname. Sinds de jaren zestig zijn duizenden Chinese Surinamers naar Nederland verhuisd. Zo reisde het spel twee keer: eerst van China naar Suriname en daarna naar Nederland, waar de naam matjok mee kwam.

Mahjong zelf verspreidde zich in dezelfde periode over de wereld. Wikipedia beschrijft hoe het spel naar Japan, Zuidoost-Azië en in de jaren twintig naar de Verenigde Staten ging. Meer over die geschiedenis lees je in de geschiedenis van mahjong in vijf momenten.

Welke regels gelden bij matjokken?

Een vast regelboek voor matjok bestaat niet zoals bij de toernooivarianten. In de praktijk speelt elke familie of vriendengroep met de regels die ze van huis uit kent. Dat is ook de charme: de basis is gelijk, de details verschillen per tafel. Kom je bij een nieuwe groep aan tafel, vraag dan voor je begint hoe zij een hand afmaken en hoe ze punten tellen.

Wil je een vaste basis, dan kun je kijken naar de varianten die in Nederland op clubs en toernooien worden gespeeld: de Nederlandse Toernooi Spelregels, het Chinese MCR, Riichi en Hongkong. De verschillen staan in welke mahjongvariant bij jou past. Woorden als pung, kong en chow vind je in de mahjong woordenlijst.

Speel je met mensen die verschillende huisregels kennen? Schrijf de afspraken voor de avond op een briefje en leg het op tafel. Dat scheelt discussie halverwege een hand.

Samen matjokken aan één tafel

Matjokken is bij uitstek een spel voor familie en vrienden. Je zit met vier mensen aan een vierkante tafel, praat bij en speelt een paar uur. Hoe je zo'n avond goed voorbereidt, staat in een mahjongavond thuis organiseren.

Leer je het spel aan iemand die nog nooit heeft gematjokt, begin dan klein. Leg de stenen open op tafel, laat zien welke sets je kunt maken en speel een paar handen zonder punten. Zo leert een nieuwe speler het spel van jullie familie, met jullie eigen woorden erbij.

Speel je vaak, dan merk je hoeveel tijd er opgaat aan schudden en muren bouwen. De LEKOU automatische mahjongtafel doet dat voor je: in ongeveer 25 seconden staan er vier nieuwe muren, terwijl je met de tweede set verder speelt. Omdat je zelf bepaalt welke regels je speelt, past de tafel bij elke huisvariant. Met het afdekblad erop is het een gewone tafel op eettafelhoogte.

Veelgestelde vragen

Is matjok hetzelfde als mahjong?
Ja. Matjok is de naam die vooral in Suriname en bij Surinaamse Nederlanders wordt gebruikt voor mahjong. Het woordenboek noemt het een variant van het Chinese mahjong. De stenen zijn gelijk, de huisregels verschillen per familie.
Waar komt het woord matjok vandaan?
Volgens het Algemeen Nederlands Woordenboek is het spel in Suriname geïntroduceerd door de Chinese gemeenschap. Van daaruit kwam het woord mee naar Nederland.

Verder lezen

  • matjokde betekenis van matjok in het Algemeen Nederlands Woordenboek
  • Chinese SurinameseWikipedia over de komst van Chinezen naar Suriname en Nederland, in het Engels
  • MahjongWikipedia over de verspreiding van het spel, in het Engels
LEKOU automatische mahjongtafel

Automatische mahjongtafel met twee complete stenensets, afdekblad en een zuil op wielen. Gratis bezorgd in Nederland en België, met 5 jaar garantie.

Van € 1.100 voor € 894,95

Verder lezen