Tijdelijk: de LEKOU voor € 894,95 in plaats van € 1.100Tijdelijk: bezorgen en monteren voor € 49,95Gratis bezorgd in Nederland en België30 dagen thuis proberen5 jaar garantieShowroom in Den Haag
Mahjongtafel.nl

De geschiedenis van mahjong in vijf momenten

Geschiedenis6 min lezen

Mahjong lijkt eeuwenoud, maar het spel zoals jij het kent is ongeveer anderhalve eeuw jong. Vijf momenten laten zien hoe een Chinees kaartspel een spel werd dat over de hele wereld gespeeld wordt.

Je hoort soms dat mahjong duizenden jaren oud is. Dat klopt niet. Mahjongkenner Tom Sloper schrijft in zijn FAQ over de geschiedenis dat het spel ontstond in de tweede helft van de negentiende eeuw, en dat het verhaal over een oude oorsprong in de jaren twintig begon als marketing. De feiten hieronder komen uit zijn FAQ en uit het artikel Mahjong op Wikipedia.

1. Van kaartspel naar stenen, rond 1870

Mahjong komt voort uit Chinese kaartspellen waarbij je kaarten trekt en afgooit. Die werden gespeeld met kaarten in drie geldkleuren, elk van een tot negen. Daar zie je de drie kleuren van nu al in terug. Wikipedia noemt pènghú als de meest waarschijnlijke voorloper. Volgens dezelfde bron hebben ook rummy en het Mexicaanse conquian een gemeenschappelijke oorsprong met mahjong.

De overstap van kaarten naar stenen gebeurde waarschijnlijk rond het midden van de negentiende eeuw. De oudste bewaarde sets zijn van ongeveer 1870 en komen uit Fuzhou, Shanghai en Ningbo. Ze zagen er anders uit dan een set van nu: er zaten nog geen bloemen en geen groene draak in. In 1875 schonk de Brit George B. Glover twee sets aan musea in New York. Die gelden als de twee oudste bekende mahjongsets.

De naam komt van máquè, mus. Volgens een bekende verklaring lijkt het geklik van de stenen bij het schudden op getjilp. Meer daarover lees je bij de vraag wat het woord mahjong betekent.

2. Ningbo of Fujian: een geboorteplaats met twee kandidaten

Waar het spel precies begon, weet niemand zeker. Een Chinese spelgids uit 1914 noemt Ningbo als geboorteplaats. Een boek uit 1933 schrijft juist dat vissers in Guangdong en Fujian het als eersten speelden, en dat het daarna via zakenlieden in Ningbo verder trok. Een bekend verhaal over een Britse consul die het spel in de jaren zestig van de negentiende eeuw in Ningbo leerde, is volgens Wikipedia waarschijnlijk verzonnen: zijn papieren zijn nooit gevonden.

Wat wel vaststaat: aan het eind van de negentiende eeuw werd er volop mahjong gespeeld in het uitgaansleven van Shanghai, en rond 1900 ook aan het keizerlijk hof in Beijing. In 1909 nam Nagawa Higosaku een set mee naar Japan. Dat is de oudste vermelding van mahjong in Japan, staat in het Wikipedia-artikel over Japans mahjong. Daar groeide later de variant Riichi uit, die je leert in Riichi mahjong voor beginners.

3. 1920: de hype in Amerika

In 1920 begon Abercrombie & Fitch met de verkoop van de eerste mahjongsets in Amerika. In hetzelfde jaar schreef Joseph Park Babcock, die het spel in China had geleerd, zijn Rules of Mah-Jongg, het rode boekje. Hij vereenvoudigde de regels voor Amerikaanse spelers en koos een naam die hij kon laten beschermen: Mah-Jongg. Concurrenten gebruikten andere namen, en zo werd mahjong binnen een paar jaar de gewone naam voor het spel.

De rage was kort maar hevig. In de jaren dertig waren de regels al flink veranderd, en in 1937 kwam de National Mah Jongg League met een eigen Amerikaanse regelset. Een gewone set had in de jaren twintig volgens Sloper al 144 stenen. Hoeveel stenen je nu nodig hebt, staat bij hoeveel stenen een mahjongspel heeft.

4. Verbod en terugkeer in China

In het land van herkomst ging het minder goed. Na de oprichting van de Volksrepubliek in 1949 werd gokken verboden, en er werd minder gespeeld. Tijdens de Culturele Revolutie, van 1966 tot 1976, was mahjong zelfs helemaal verboden, mede omdat het met kapitalisme werd verbonden.

De terugkeer kwam als sport. In 1998 publiceerde de Chinese sportcommissie nieuwe regels, zonder gokken, drinken of roken aan tafel. Die regels kennen we nu als MCR, de Chinese wedstrijdvariant. Wat MCR anders maakt dan de Nederlandse regels of Riichi, lees je in Nederlands, Chinees of Riichi.

5. Europa en Nederland op de kaart

Met vaste wedstrijdregels kwamen de toernooien. In 2005 werd het eerste open Europese kampioenschap in Nederland gespeeld, met 108 spelers. Een jaar later werd in Beijing de World Mahjong Organization opgericht, met hulp van onder meer de European Mahjong Association. En van 27 tot en met 29 augustus 2010 was Utrecht de plek van het tweede wereldkampioenschap.

Nederland speelt dus al jaren mee. Wil je zelf aanschuiven bij een club, kijk dan bij waar je mahjong kunt spelen in Nederland, of begin er zelf een met de tips uit een mahjongclub starten.

Van kaarten op tafel naar stenen, en van stenen schudden met de hand naar een tafel die het voor je doet: een automatische tafel als de LEKOU schudt en bouwt de muren in ongeveer 25 seconden. Het spel zelf is hetzelfde gebleven.

Wil je weten wat er op al die stenen staat? Alle stenen met uitleg vind je op over mahjong.

Veelgestelde vragen

Hoe oud is mahjong?
Het spel zoals we het kennen ontstond in de tweede helft van de negentiende eeuw in China. De oudste bewaarde sets zijn van ongeveer 1870. Het verhaal dat mahjong duizenden jaren oud is, begon in de jaren twintig als marketing.
Waar komt mahjong vandaan?
Uit China. Het komt voort uit Chinese kaartspellen met drie geldkleuren. Of het spel in Ningbo of in Fujian begon, is niet zeker: oude Chinese bronnen noemen allebei.

Verder lezen

  • MahjongWikipedia, met de geschiedenis van voorloper tot wereldkampioenschap, in het Engels
  • FAQ 11: History of MahJongTom Sloper over de echte en de verzonnen geschiedenis van het spel, in het Engels
  • Japanese mahjongWikipedia over de komst van mahjong naar Japan, in het Engels
LEKOU automatische mahjongtafel

Automatische mahjongtafel met twee complete stenensets, afdekblad en een zuil op wielen. Gratis bezorgd in Nederland en België, met 5 jaar garantie.

Van € 1.100 voor € 894,95

Verder lezen